Zonnepanelen en negatieve stroomprijzen: moet je je panelen uitzetten? (2026)

Een negatieve stroomprijs ontstaat wanneer het aanbod van stroom groter is dan de vraag. Dat gebeurt vooral op zonnige of winderige dagen met weinig verbruik: in het weekend, of in de lente en zomer wanneer alle zonnepanelen in Nederland tegelijk vollop produceren. Er is dan simpelweg te veel stroom voor wat er nodig is, en omdat elektriciteit niet makkelijk op te slaan is, zakt de prijs op de markt onder nul. Heb je een vast of variabel energiecontract, dan merk je hier meestal weinig van — de leverancier vangt die schommelingen op. Heb je een dynamisch contract, dan volg je de kale marktprijs, en dus ook de negatieve uren.

Voor gewone stroomverbruikers is een negatief uur eigenlijk leuk: je krijgt geld toe voor stroom die je gebruikt. Voor zonnepaneeleigenaren met een dynamisch contract ligt dat anders. Lever je in zo'n uur stroom terug aan het net, dan krijg je daar geen vergoeding voor — sterker nog, je betaalt vaak juist per teruggeleverde kilowattuur.

Het aantal uren met negatieve stroomprijzen groeit al sinds 2020 stevig, en 2025 was daarin een recordjaar. Toch was het eerste kwartaal van 2026 opvallend rustiger: Nederland kende in die periode 19,5 uur met negatieve prijzen, ruim 60 procent minder dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder, toen het er nog 52 waren. Dat klinkt als goed nieuws, maar het zegt vooral iets over het winterweer van dat kwartaal — de echte piek in negatieve uren zit namelijk in het voor- en najaar.

Vorig jaar was mei veruit de koploper met 145 uur negatieve prijzen, gevolgd door juni met 127 uur en april met 84 uur. En dat patroon lijkt zich in 2026 te herhalen: het paasweekend van dit jaar leverde zelfs een record op, met 69 kwartieren negatieve prijzen op paasmaandag alleen al, waarvan blokken van 41 en 26 kwartieren aaneengesloten. Volgens marktanalisten was dat de langste periode met negatieve prijzen op één dag ooit gemeten in Nederland. De verwachting is dat de komende maanden opnieuw meer negatieve prijsuren brengen, simpelweg omdat de zonne-energieproductie in lente en zomer nu eenmaal het hoogst is.

Heb je nog saldering, dan merk je van negatieve stroomprijzen eigenlijk niets. Je jaarafrekening kijkt naar het verschil tussen wat je afneemt en wat je teruglevert over het hele jaar, ongeacht het moment. Een negatief uur op een zonnige zondagmiddag maakt dan simpelweg geen verschil voor je portemonnee.

Dat verandert volledig per 1 januari 2027, wanneer de salderingsregeling stopt. Vanaf dat moment telt elk uur apart. Lever je terug tijdens een negatief uur, dan betaal je daarvoor — ongeacht hoeveel je in de rest van het jaar bespaart. Voor wie overweegt over te stappen op een dynamisch contract, is dit dus geen theoretisch dilemma meer, maar een concreet rekensommetje. Meer over wat het einde van saldering voor jouw portemonnee betekent, lees je in mijn artikel over de salderingsregeling die stopt in 2027.

Het korte antwoord: meestal niet, en zeker niet handmatig via de meterkast. Uit eerder onderzoek blijkt dat het financieel pas echt voordelig wordt om je panelen uit te schakelen op het moment dat de negatieve stroomprijs lager uitvalt dan de energiebelasting die je toch al betaalt over teruggeleverde stroom — en dat komt op dit moment vrijwel niet voor. Met andere woorden: de meeste negatieve uren kosten je wel iets, maar minder dan je misschien zou denken als je alleen naar het kale prijsbord kijkt.

Bovendien wordt het handmatig in- en uitschakelen van je omvormer via de groepenkast afgeraden. De omvormer krijgt daarbij te maken met piekbelasting, en dat kan een negatieve invloed hebben op de levensduur van je installatie — terwijl je panelen normaal gesproken 25 jaar of meer meegaan. Je wilt niet dat een paar negatieve uren per maand ten koste gaan van jarenlange, probleemloze opwek.

In plaats van zelf aan de knoppen te draaien, zijn er drie manieren om verstandig met negatieve uren om te gaan.

De eerste is: niet uitschakelen, maar je verbruik verplaatsen. Zet de wasmachine, vaatwasser of warmtepomp juist aan tijdens negatieve uren — dan gebruik je je eigen zonnestroom (of zelfs gratis netstroom) in plaats van die terug te leveren voor een negatieve vergoeding. Dit is verreweg de goedkoopste en simpelste optie, en werkt direct in op je zelfverbruikspercentage.

De tweede optie is automatische aansturing via je omvormer of energieleverancier. Sommige dynamische leveranciers bieden een dienst aan waarbij de omvormer automatisch wordt uitgeschakeld zodra de uurprijs negatief wordt, zodat je nooit hoeft te betalen voor teruglevering. Dit gebeurt op basis van software, niet handmatig, en voorkomt dus de piekbelasting die bij handmatig schakelen wel optreedt.

De derde optie is vermogenslimitering: sommige omvormers kunnen het teruggeleverde vermogen automatisch afknijpen in plaats van volledig uit te schakelen, zodat je nog een deel van je zonnestroom zelf gebruikt en alleen het overschot wordt beperkt. Dit is met name relevant als je ook te maken hebt met netcongestie in jouw regio.

Zolang je nog saldeert, is bovenstaande vooral iets om alvast op voorbereid te zijn, niet iets om vandaag actie op te ondernemen. Negatieve uren tellen nu simpelweg niet mee in je jaarafrekening. Pas na 1 januari 2027, wanneer saldering volledig verdwijnt, gaat elk teruggeleverd uur écht meetellen — inclusief de negatieve.

Reken je zonder saldering, dan is de eerlijke terugverdientijd van een gemiddelde installatie circa 10 – 13 jaar, uitgaande van een terugleververgoeding van €0,03 en een all-in stroomprijs van €0,27. Negatieve uren duwen die terugverdientijd niet dramatisch omhoog — het gaat om relatief weinig uren per jaar — maar ze zijn wel een extra reden om te sturen op meer zelfverbruik in plaats van maximale teruglevering. Met een gemiddeld zelfverbruik van 30% zonder batterij, loop je nog altijd een flink deel van je opgewekte stroom mis op precies die zonnige middagen waarop de prijs het vaakst negatief is.

Hier zit de kern van het verhaal. Negatieve stroomprijzen zijn geen losstaand probleem — ze zijn een extreme uitvergroting van iets dat na het einde van saldering voor iedereen gaat gelden: teruglevering wordt minder waard, zelfverbruik wordt meer waard. Elke kilowattuur die je zelf gebruikt in plaats van teruglevert, is een kilowattuur die je terugverdientijd verkort.

Een thuisbatterij is daarin het krachtigste instrument. In plaats van je zonnestroom weg te geven tijdens een negatief uur, sla je hem op en gebruik je hem 's avonds zelf, wanneer de stroomprijs weer normaal — of juist hoog — is. Met een batterij loopt het zelfverbruik op tot 60%, en dat verandert het hele rekensommetje rond negatieve uren: je hebt simpelweg minder overschot om weg te geven op het verkeerde moment. Voor wie serieus met dynamische prijzen en zonnepanelen bezig is, is een blik op thuisbatterijen.ai daarom een logische volgende stap.

Negatieve stroomprijzen zijn een groeiend, maar nog altijd beperkt fenomeen dat vooral in het voor- en najaar toeslaat op zonnige, rustige dagen. Voor wie nog saldeert, is het puur toekomstmuziek. Voor wie een dynamisch contract overweegt of al heeft, is het vooral een reden om je verbruik slim te timen en te kijken naar automatische aansturing, in plaats van zelf paniekerig de meterkast in te duiken.

Zelf help ik hierbij als onafhankelijk adviseur: ik werk onafhankelijk van fabrikanten en merken, installateurs betalen een transparante vergoeding per doorverwijzing, en voor jou als bezoeker is mijn advies gratis. Wil je weten wat negatieve uren en het einde van saldering samen voor jouw dak betekenen? Bekijk dan eerst wat een gemiddeld systeem van 10 panelen kost — reken op €3.800 – €4.800, goed voor zo'n 4.000 kWh aan jaaropbrengst en €410 besparing zonder saldering — en vraag daarna gerust een vrijblijvend advies aan.